Portrety Powstańców Warszawskich – projekt „W hołdzie Powstańcom”

Portrety Powstańców Warszawskich – ludzie i ich przesłanie

„W hołdzie Powstańcom” to projekt portretowy WhiteSmoke Studio zrealizowany w 2020 roku we współpracy z Muzeum Powstania Warszawskiego, na 76. rocznicę wybuchu Powstania. Fotografowaliśmy uczestników Powstania i poprosiliśmy ich o zapisanie wartości, które chcieli przekazać młodemu pokoleniu. Powstały dwie uzupełniające się serie: klasyczne portrety oraz zdjęcia z odręcznie zapisanymi przesłaniami.

Najważniejsze były spotkanie, rozmowa i uważność. Zdjęcie portretowe nie zaczyna się dla nas od ustawienia lampy. Zaczyna się od relacji z człowiekiem, którego fotografujemy – czasem kontakt pojawia się od razu, a czasem przed pierwszym kadrem potrzebna jest długa rozmowa.

Projekt dla muzeum: od pomysłu do sesji

Pomysł na portrety Powstańców nosiliśmy w sobie od ponad roku. Planowaliśmy kilkadziesiąt spotkań, lecz pandemia ograniczyła skalę realizacji. Ze względów logistycznych i bezpieczeństwa zdjęcia powstały w muzealnej bibliotece, zamiast w domach uczestników. Przygotowanie jednego miejsca pozwoliło nam zachować spójność obu serii i skupić się na kolejnych spotkaniach.

Portrety Powstańców pokazują, jak różne zastosowania mogą mieć zdjęcia z jednego projektu. Klasyczny portret skupia uwagę na twarzy i emocjach, a fotografia z odręcznym przesłaniem dopełnia opowieść słowami bohatera. Przygotowując cykl dla muzeum lub instytucji kultury, warto wcześniej ustalić, gdzie będzie prezentowany: na wystawie, w publikacji czy w internecie. Pozwala to zaplanować potrzebne kadry i detale, a także spokojny przebieg spotkań. Odbiorca otrzymuje spójną historię, a instytucja materiał, który może wykorzystać w kilku formach.

Był to dla nas szczególny rok portretu. W maju i czerwcu realizowaliśmy akcję „Portret za Pomoc”, a kilka tygodni później rozpoczęliśmy współpracę z muzeum przy tym projekcie. Ograniczenia pandemiczne skłoniły nas do realizacji pomysłów, które wcześniej czekały w notesach.

Zdjęcie portretowe: światło, które nie odciąga uwagi od człowieka

Scenografię przygotowaliśmy sami – tła do tej sesji własnoręcznie namalowaliśmy. Ich faktura i kolor, w połączeniu z miękkim światłem, delikatnym akcentem oraz cieniem, miały podkreślić twarze i ich historię. Zależało nam na prostocie, która pozostawia miejsce na spojrzenie, gest i indywidualny charakter każdej osoby.

Annie Leibovitz od dawna jest naszą inspiracją. Dlatego szczególnie ucieszył nas komentarz porównujący efekt tych portretów do jej fotografii. Malowanie teł było osobnym eksperymentem: uczyliśmy się w praktyce, popełnialiśmy błędy i na bieżąco je poprawialiśmy. Tła służyły nam również podczas kolejnych sesji, a kulisy ich tworzenia pokazywaliśmy na Instagramie.

Co jest najważniejsze w życiu?

Druga seria oddaje głos samym uczestnikom. Ich zapisane na kartkach odpowiedzi są równie ważne jak portrety. Zachowujemy je tutaj razem z nazwiskami i pseudonimami – jako osobiste przesłania, do których warto wracać.

Dziękujemy pracownikom Muzeum Powstania Warszawskiego, Bożenie Szwarc, a przede wszystkim samym Powstańcom.

Publikacja w Vogue Polska

Projekt został zaprezentowany w Vogue Polska. W pierwotnej publikacji pisaliśmy o nadziei na dalsze spotkania po ustąpieniu ograniczeń pandemicznych. Ten materiał dokumentuje serię zrealizowaną w 2020 roku.

Kulisy sesji w muzealnej bibliotece

Obok portretów powstały zdjęcia detali i kulis. Pokazują przygotowane przez nas miejsce oraz pracę nad spójną oprawą całego cyklu.

Fotografia dla muzeów i instytucji kultury

Planujecie cykl portretów, projekt dokumentalny lub opowieść o ludziach związanych z Waszą instytucją? Wspólnie ustalimy cel, sposób wykorzystania zdjęć i warunki spotkań. Przygotujemy światło oraz organizację sesji tak, aby uczestnicy mieli przestrzeń na rozmowę, a fotografie tworzyły spójną serię do publikacji, wystawy lub komunikacji projektu.

Porozmawiajmy o projekcie

Zobacz także nasze realizacje dla Muzeum Powstania Warszawskiego: filmową rejestrację koncertu Leszka Możdżera oraz sesję kolekcji „Pamięć własna”.

Dla Muzeum Miasta Gdyni przygotowaliśmy również film o Jakubie Szczęsnym z cyklu „Polskie Projekty Polscy Projektanci” – kolejną opowieść o człowieku i jego pracy, stworzoną we współpracy z instytucją kultury.